اعتماد مهم ترین عنصر در رابطه پزشک و بیمار است و تاثیر بسزایی در اثربخشی درمان و همچنین، رضایت پزشک و بیمار دارد. چنانچه اعتماد را به درستی بشناسیم و معنی و مفهوم آن را بدانیم و تصور درستی از آن پیدا کنیم، می توانیم به تحقق خارجی آن امیدوار باشیم و آن را ارتقا بخشیم. لذا در این مقاله بر آن هستیم که مولفه های تحقق خارجی اعتماد را بشناسیم و در رابطه پزشک و بیمار به عنوان یکی از مهمترین مصادیق به بحث گذاشته و الگویی در این خصوص ارائه دهیم. به این منظور ابتدا به بررسی دیدگاه دانشمندان اعم از علوم اجتماعی و اخلاق پزشکی، غربی و ایرانی پرداخته و سپس با روش بحث متمرکز گروهی به اخذ دیدگاه های افراد متخصص و غیرمتخصص در زمینه اخلاق پزشکی پرداخته و در نهایت با تحلیل محتوایی آن ها به مدل و الگوی پیشنهادی و جدیدی می رسیم که هر چند ادعای کامل بودن و استقصای همه مولفه ها را ندارد اما در نوع خود و با در نظر گرفتن محدودیت های مطالعات کیفی، تلاش کرده است که عمده مولفه های تحقق خارجی اعتماد را در خود بگنجاند. برای رسیدن به این الگو بر این باوریم که طرفین اعتماد یعنی اعتمادکننده (بیمار) و اعتمادشونده (پزشک)، هر دو در شکل گیری اعتماد نقش دارند و مولفه های تحقق خارجی اعتماد به هر دو طرف مربوط است و در این میان برخی مربوط است به شخص بیمار و به شکل یک سویه درون او شکل می گیرد، نظیر نیاز و تمایل بیمار به اعتماد کردن. برخی مربوط است به بیمار و با توجه به آگاهی بیمار از ویژگی های پزشک شکل می گیرند نظیر آگاهی بیمار از دانش و تجربیات پزشک. دو دسته دیگر از مولفه ها مربوط است به پزشک که یک دسته از آن ها با توجه به ویژگی های خود پزشک شکل می گیرد، نظیر وظیفه شناسی پزشک و ظاهر او. دسته آخر مولفه هایی هستند که مربوط است به پزشک ولی در ارتباط پزشک با بیمار شکل می گیرند نظیر رفتار ارتباطی پزشک با بیمار.

اعتماد مهم ترین عنصر در رابطه پزشک و بیمار است و در توصیف اهمیت آن همین بس که در فرمایش حضرت امام جعفر صادق علیه السلام، پزشک حاذق و مورد اعتماد هم پایه فقیه عادل شمرده شده و هم در پندنامه اهوازی و هم مناجاتنامه ابن میمون بر آن تاکید فراوان شده است. امروزه، اعتماد را از مولفه های سلامت اجتماعی می دانیم و معتقدیم که در رابطه پزشک و بیمار تاثیرات زیادی بر طبابت دارد، ازجمله آن که اثربخشی درمان بیش تر می شود، رضایت بیمار و هم چنین رضایت پزشک بالاتر می رود، اتونومی بیمار حفظ می شود، تلقین سلامتی صورت می گیرد و بیماران در پیگیری درمان خود و پرداخت هزینه ها جدیت بیش تر و مماشات کم تری به خرج می دهند. هدف از تدوین این مقاله که به شیوه مروری- تحلیلی تدوین شده است، دسته بندی اعتماد و بیان نقش آن در ارتباط پزشک و بیمار است. اعتماد در رابطه پزشک و بیمار را چنان چه فقط در موضوع طبابت محدود کنیم، به دو دسته تقسیم می شود که عبارتند از: 1- اعتماد نامشروط، یعنی اعتماد کامل و فارغ از خودآیینی (autonomy) 2- اعتماد مشروط و همراه با حفظ خودآیینی. در نوع اول و در خصوص فراموش شدن خودآیینی بیمار، هم می توان بیمار را مقصر دانست هم پزشک را. تقصیر بیمار از لحاظ ضعف در خودباوری و عدم مشارکت در تصمیم سازی و فرایند درمان است و تقصیر پزشک از لحاظ تمایل به پدرسالاری (paternalism) و نگاه پدرسالارانه به بیمار و درمان او می باشد. لکن در این مقاله با تاکید بر اهمیت اعتماد متذکر می شویم که مبادا شدت اعتماد در رابطه پزشک و بیمار موجب نامشروط شدن آن و جاری شدن پدرسالاری شود و چنین نتیجه می گیریم که اگر پزشکان مفهوم اعتماد و دسته بندی آن را بشناسند در ارتباط با بیمار کم تر به پدرسالاری رو می آورند.

زمینه و هدف: احترام به حریم خصوصی بیمار، اصلی اساسی برای ابراز استقلال او و پیش نیاز ایجاد اعتماد در هسته ارتباط پرستار و بیمار است. افزایش آگاهی از اصول حفظ حریم خصوصی بیماران و جلب اعتماد آن ها توسط کارکنان نظام سلامت به ویژه پرستاران، مورد توجه پژوهشگران و مدیران خدمات سلامت قرار گرفته است. این مطالعه با هدف مقایسه رعایت حریم خصوصی بیمار در بخش های بستری و اورژانس و رابطه آن با اعتماد بیمار به پرستاردر بیمارستان شهید بهشتی قم انجام شد. روش بررسی: این مطالعه به روش مقطعی تحلیلی بوده و در سال 1400-1401 انجام شده است. نمونه های این مطالعه 210 نفر از بیماران بخش های بستری و اورژانس بیمارستان شهید بهشتی قم است. نمونه ها به روش در دسترس انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها، شامل پرسش نامه های حریم خصوصی و مقیاس اعتماد بیمار نسبت پرستار بوده است. داده ها با استفاده از آزمون آماری پیرسون و توسط نرم افزار SPSS نسخه 21 تجزیه و تحلیل شدند. یافته ها: بیشترین نمره پرسش نامه اعتماد در بخش بستری (13/11±89/03) و کمترین نمره پرسش نامه حریم خصوصی در بعد معنوی مذهبی در بخش بستری (39/19±13/79) بوده است. بیشترین نمره پرسش نامه اعتماد در بخش اورژانس (13/92±84/51) بود. طبق نتایج این مطالعه، بین حریم خصوصی بیمار و اعتماد بیمار به پرستار همبستگی وجود داشت. نتیجه گیری: نتایج این مطالعه نشان داد با افزایش رعایت حریم خصوصی بیماران، میزان اعتماد بیماران به پرستاران افزایش می یابد. شایسته است مدیران پرستاری با برنامه ریزی های آموزشی در زمینه حفظ حریم شخصی بیماران میزان اعتماد بیمار به پرستار را افزایش دهند.

اعتماد طرفین یک رابطه ی اجتماعی به یکدیگر، شاه کلید تنظیم آن رابطه از منظر اخلاق و حقوق است. اعتماد بیمار به پزشک در یک باز ه ی زمانی طولانی و فرایند چندجانبه به دست می آید. در اولین نصوص قانونی، از پزشک، جلب احترام و اعتماد جامعه نسبت به خود و همکارانش مطالبه و در مرحله ی بعد، تعهدات حقوقی پزشک ذیل آن تبیین شده است. اگرچه در اصلاحات بعدی، این تعهدات با تغییراتی باقی ماند، هیچ گاه ذیل ارزشی به نام «احترام و اعتماد» تکرار نشد. در واقع، به جای تکلیف پزشک به رعایت مناسک و تهدید به اعمال ضمانت اجراهای نقض آن، مقنن ابتدا اهمیت این مفاهیم را بیان کرده، سپس با ذکر جزئیاتی تمثیلی، ضمانت اجرای نقض آن را بیان کرده بود که از آن به مجازات انتظامی تعبیر می شد. قوانین مربوطه نه تنها به تعهدات فنی پزشک در درمان تصریح دارند و پزشک را به رعایت شئون حرفه ای فرا می خوانند، بلکه رعایت نکردن این تعهدات را تخلف حرفه ای محسوب کرده و حسب مورد موجب مسئولیت کیفری، مدنی یا انتظامی می دانند. به نظر می رسد «احترام» و «اعتماد» جامعه به پزشکان، سرمایه ی گران قدر اجتماعی آن ها از یک سو و تضمین کننده ی اثربخشی درمان، به واسطه ی مشارکت آگاهانه ی بیمار از سوی دیگر است. این مهم، در گرو اهتمام پزشک به رعایت حریم بیمار از یک سو و انجام تعهدات فنی و حرفه ای خود از سوی دیگر است. این نوشتار، به این ارتباط ناگسستنی و لزوم تحلیل تعهدات حقوقی، ذیل ارزش های برتر اخلاقی تاکید دارد.

زمینه و هدف: اگرچه اعتماد از زمان های قدیم یک جزء مهم در ارتباط بین بیمار و پرستار به حساب می آمده است، اما مطالعات اندکی در مورد آن انجام یافته و در نتیجه دانسته های ما از آن بسیار محدود است. با در نظر گرفتن پیامدهای مثبت گوناگونی که اعتماد بیمار به پرستار می تواند به همراه داشته باشد، تشریح عواملی که می توانند منجر به ایجاد اعتماد گردند، حائز اهمیت زیادی است. هدف این مقاله تعیین عوامل موثر بر جلب اعتماد بیمار به پرستار از دیدگاه مشارکت کنندگان در پژوهش و کمک به تبیین نظری آن بوده است. روش بررسی: داده های این مطالعه که به روش گراندد تئوری انجام گرفته است با استفاده از مصاحبه های نیمه ساختار یافته با 15 بیمار بستری در بخشهای مختلف بیمارستان های وابسته به دانشگاه علوم پزشکی ارومیه بدست آمده است که به روش پیشنهاد شده توسط Strauss و Corbin مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفتند. یافته ها: یافته های این پژوهش نشان داد که دو طبقه«خصوصیات حرفه ای پرستار» و «اصول اخلاقی» می توانند به تبیین نظری مفهوم اعتماد کمک نمایند. نتیجه گیری: اعتماد بیمار به پرستار، پدیده ای مهم و در عین حال پیچیده است که پرستاران برای دستیابی به آن، باید برخی از خصوصیات حرفه ای را در خود، ایجاد و تقویت نموده و برخی از اصول اخلاقی را رعایت کنند.

در ساختار نظام سلامت مسائل حرفه ای و بازدارنده های سازمانی موجب خستگی بیمار، فرسودگی پزشک و در نهایت مسائل میان فردی میان بیمار و پزشک از جمله عدم درک متقابل و فرسایش اعتماد می شود. از این رو، اعتماد به عنوان هسته مرکزی سرمایه اجتماعی نقش بسزایی در کیفیت روابط میان فردی میان بیمار و پزشک دارد. اعتماد میان بیمار و پزشک و گسترش عمومی آن مستلزم مجموعه ای از ملاحظات سازمانی و اصول حرفه ای در نظام سلامت است. در این پژوهش سعی شد عوامل سازمانی و حرفه ای مؤثر بر اعتماد میان پزشکان و بیماران واکاوی شود. داده­, ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته در مراکز ارائه خدمات سلامت شهر تهران گردآوری شد. با روش نمونه گیری هدفمند و گلوله برفی مصاحبه ها با 39 نفر و تا رسیدن به اشباع نظری انجام شد. با بهره گیری از استراتژی داده بنیاد و نرم افزار اطلس تی آی، داده ها در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی دسته بندی و تحلیل شدند. پایایی در مرحله کدگذاری با استفاده از روش بازآزمون انجام گرفت. یافته های این پژوهش نشان داد، مؤلفه­, های «حرفه ای-سازمانی» مؤثر مشتمل بر سه مؤلفه «مدیریت حرفه ای سازگارشونده»، «بیمه سازگارشونده»، «سیاست سازگارشونده»، و نُه مقوله است. این مؤلفه ها عناصر تشکیل دهنده ساختار و زیرساخت های توسعه حرفه ای در نظام سلامت هستند که می تواند ارتباط و تعامل مبتنی بر اعتماد میان بیمار و پزشک را در نظام سلامت احیا کنند. در خصوص تدوین راهبردها و سیاست های اجرایی برای افزایش اعتماد بین بیمار و پزشک به پژوهش های راهبردی دیگری نیاز است.

1مقدمه: پاسخگویی نظام سلامت و برآورده کردن انتظارات بیماران، نقش مهمی در ایجاد اعتماد عمومی به نظام سلامت دارد. این مطالعه با هدف تعیین رابطه بین پاسخگویی نظام سلامت با اعتماد به نظام سلامت در شهرستان گرگان انجام شد. مواد و روش کار: این مطالعه مقطعی در سال 1399 اجرا شد. حجم نمونه در این مطالعه 450 خانوار بود. برای جمع آوری داده ها از دو پرسشنامه پاسخگویی نظام سلامت شامل 32 گویه در 8 بعد و پرسشنامه اعتماد عمومی شامل 25 گویه در 6 بعد استفاده شد که روایی و پایایی ابزارها تایید شد. برای تعیین ارتباط بین پاسخگویی و اعتماد به نظام سلامت از روش تحلیل مسیر در نرم افزار AMOS استفاده شد. یافته­ ها: میانگین نمره پاسخگویی0/53±3/4 از 5 بود که بالاترین نمره مربوط به بعد حمایت اجتماعی و کمترین مربوط به حق انتخاب پزشک بود. میانگین نمره اعتماد عمومی52/0± 3/3 از 5 بود که بالاترین نمره مربوط به بعد کیفیت مراقبت ها و کمترین مربوط به سیاست های کلان سلامت بود. یافته های حاصل از آزمون فرضیه ها نشان داد بین تمام ابعاد پاسخگویی با اعتماد عمومی به نظام سلامت رابطه مثبت و معنی دار وجود دارد. بطور کلی 64 درصد واریانس در اعتماد عمومی توسط پاسخگویی نظام سلامت تبیین می شود. نتیجه ­گیری: سطح پاسخگویی نظام سلامت و میزان اعتماد عمومی به نظام سلامت در سطح متوسط بود. پاسخگویی نقش مهمی در تأثیرگذاری بر اعتماد عمومی به نظام سلامت دارد. بنابراین، دولت برای تنظیم اعتبار خود و مهمتر از همه برای حفظ اعتماد عمومی، باید نقش خود را در مدیریت صحیح نیازهای شهروندان ایفا کند.

اعتماد مبنای بسیاری از تعاملات و کنش های روزمره در جوامع انسانی چه در زمینه ارتباطات میان فردی و چه در حوزه ارتباطات اجتماعی بین گروه ها است. در بیشتر جوامع به علت مجموعه ای از عوامل نظیر از خودبیگانگی، نبود سرمایه اجتماعی، وجود رسانه های انتقادی و به ویژه عدم پاسخگویی نهادها و سازمان های عمومی، میزان اعتماد به دولت و سازمان های عمومی کاهش پیدا کرده است. برای مثال شواهد نشان می دهند که منابع و مسوولیت های بخش عمومی با سطح پاسخگویی آن هماهنگ نبوده است و احتمالا برخی عوامل دیگر نیز این وضعیت را تشدید و پیچیده تر می کنند و یا به گونه ای بر آن موثرند.در این مقاله با استفاده از استراتژی پیمایش نقش اعتماد عمومی به سازمان ها و نهادهای دولتی در افزایش سطح اعتماد سیاسی در جامعه مورد بررسی و نقادی قرار می گیرد. سپس پیشنهادهایی را برای بهبود و اصلاح وضعیت کنونی مطرح خواهد شد. نتایج حاصل از نقش موثر و مثبت بهبود اعتماد عمومی در ارتقای سطح اعتماد سیاسی در جامعه حکایت می کنند. از این رو انجام مطالعات تکمیلی در این زمینه می تواند بستری برای توجه بیشتر دولت به مقوله اعتماد سیاسی و راهکارهای تحکیم و تقویت آن باشد.

مقدمه: اعتماد نسبت به مراقبت های پرستاری اثرات عمیقی را بر روی والد، کودک و پذیرش های بعدی می گذارد و به وجود آمدن و ابقای آن برای افزایش دادن فواید حاصل از ارتباط پرستار و والد ضروری است. بنابراین، مطالعه حاضر با هدف تبیین تجربه های والدین کودکان بستری در بیمارستان از موانع اعتماد نسبت به مراقبت پرستاری انجام شد.روش: این مطالعه کیفی به روش تحلیل محتوا، در سال 92-1391 صورت گرفت. 18 نفر از والدین کودکان بستری در بخش اطفال بیمارستان های شهر یزد به روش هدفمند انتخاب شدند و مورد مصاحبه عمیق نیمه ساختاریافته قرار گرفتند. تحلیل داده ها به روش تحلیل محتوای کیفی صورت گرفت.یافته ها: تحلیل داده ها منجر به پدبدار شدن طبقه اصلی مراقبت نامطمئن شد که طبقات فرعی آن شامل حساسیت مراقبتی ضعیف، ضعف در صلاحیت، ارتباط تنش زا و بی علاقگی به حرفه و بیمار بود.نتیجه گیری: مدیران پرستاری می توانند با اقداماتی در جهت بهبود عملکرد حرفه ای پرستاران، آموزش دادن به پرستاران درباره مواردی از قبیل چگونگی برقراری ارتباط با والد و کودک و به روز کردن دانش حرفه ای، مسیر تکامل اعتماد در والدین را نسبت مراقبت پرستاری هموار نمایند.

در زمان معاصر، که بدگمانی و سوءظن بر روحیه بیشتر مدیران حاکم است، متاسفانه، تعداد کمی از سازمان ها می توانند به کیفیت مطلوب تیمی، همکاری و اعتماد در فرهنگ هایشان ببالند. مدیران برای ساختن و تقویت اعتماد بین دو یا چند بخش، باید بدانند که چگونه افراد اعتماد افراد دیگر، گروه یا سازمان را تجربه و درک می کنند و چگونه اعتماد بین افراد یا گروه ها در خلال زمان رشد می کند . به عبارت دیگر، درک این مطلب ضروری است که چگونه اعتماد از نظر روانی در افراد دیگر تجربه می شود پیش از اینکه تاثیرش بر رفتار، انتظارات و نتایج حاصل از اعتماد بین افراد در سازمان، تجزیه و تحلیل شود.در این مقاله، با ارایه تعاریفی از اعتماد و بر شمردن ابعاد آن به اهمیت اعتماد در زندگی و سازمان پرداخته می شود. نیز چگونگی تاثیرگذاری اعتماد بر متغیرهای دیگر بیان شده و تکامل اعتماد و چگونگی تاثیر آن بر شرکت و تیم های کاری تحلیل شده است. مقاله درصدد بیان این امر است که تجربه اعتماد با کنش متقابل ارزش ها، نگرش ها و حالت ها و احساسات افراد تعیین می شود. نیز با بکارگیری «دیدگاه تعاملی سمبلیک» بررسی می شود که اعتماد چگونه در طول زمان تغییر و رشد می کند و چگونه می توان به اعتمادسازی در سازمان پرداخت.